In 2002 werd door het toenmalig Ministerie van Justitie een ambitieus programma gelanceerd onder de titel ‘Terugdringen Recidive’. De terugval in het criminele circuit was immers hoog onder ex-gedetineerden. Daarmee werd ‘Nazorg’ een prominent aandachtspunt en is dat sindsdien ook gebleven. Het bevorderen van een goede re-integratie van ex-gedetineerden is van cruciaal belang om recidive terug te dringen. Hoe is die nazorg georganiseerd ? En hoe wordt die nazorg door (ex-) gedetineerden zelf ervaren ? Van 2022 tot 2024 deden criminologen van de Universiteit Leiden in opdracht van het WODC onderzoek naar hoe het re-integratieproces door ex-gedetineerden wordt beleefd. In de presentatie worden zowel de achtergrond van de re-integratie systematiek als de ervaringen van ex-gedetineerden zelf hiermee belicht.

Het bestuurlijk akkoord, protocollen en regels geven ons richting en maken duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Maar de werkelijkheid van re-integratie laat zich niet altijd vangen in afspraken en procedures. Recidive voorkomen vraagt daarom soms om meer: om professionals die durven kijken naar wat iemand daadwerkelijk nodig heeft. De ruimte zoeken voor maatwerk, verantwoordelijkheid nemen en over de grenzen van hun eigen organisatie heen kijken. Professionele nabijheid en vertrouwen zijn daarbij onmisbaar. Marieke Kruithof, procesregisseur zorg en veiligheid van de gemeente Zutphen gaat vanuit haar dagelijkse praktijk in op wat er gebeurt wanneer je niet alleen kijkt naar wat er formeel mogelijk is, maar vooral naar wat nodig is. Over vroeg beginnen tijdens detentie, verantwoordelijkheid nemen, commitment, vasthouden en zoeken naar maatwerk.

Leerdoelen:

• Herkennen van discretionaire ruimte binnen bestuurlijke afspraken, regels en protocollen;
  
• Ervaren hoe lef, maatwerk en professionele nabijheid bijdragen aan het voorkomen van recidive.
 

In deze ONLINE presentatie staat de vraag centraal wat detentie betekent voor geweld in afhankelijkheidsrelaties. Hoewel opsluiting vaak zorgt voor fysieke afstand tussen betrokkenen, verdwijnen onderliggende patronen van geweld, angst en afhankelijkheid niet automatisch. Aan de hand van onderzoek en praktijkervaring bespreekt Janine Janssen de risico's en kansen van de detentieperiode en laat zij zien waarom juist deze periode benut zou moeten worden om herhaling van geweld na vrijlating te voorkomen.

Leerdoelen:

• Deelnemers krijgen inzicht in de relatie tussen detentie en geweld in afhankelijkheidsrelaties, inclusief de kansen en beperkingen van detentie als interventie.;
  
• Deelnemers kunnen benoemen welke maatregelen en samenwerkingsvormen kunnen bijdragen aan het duurzaam doorbreken van geweldspatronen tijdens en na detentie.
 

De presentatie gaat over de ontstaansgeschiedenis van de Penitentiair Psychiatrische Centra (PPC’s) in het gevangeniswezen en hoe deze zich ontwikkeld hebben. Onder invloed van politieke druk en media aandacht en incidenten, zoals Michael P. hebben zij een transitie doorgemaakt van stoornisgerichte / hulpvraaggerichte zorg vanuit het equivalentiebeginsel, naar recidive risico gerichte forensische zorg. Inmiddels is het PPC in het Besluit Forensische Zorg geoormerkt als Rijksinstelling voor Forensische Zorg. Ingegaan wordt op hoe het PPC, zonder dat ze de mogelijkheid hebben om met resocialisatie (vrijheden/verloven) te oefenen, toch recidiverisico gericht kunnen behandelen, ondanks de beperkingen binnen het gevangeniswezen Tenslotte wordt toegelicht welke aspecten hiervan ook op reguliere regimes in het gevangeniswezen geboden zouden kunnen worden.

Leerdoelen:

• Kennisnemen van de positie van het PPC binnen het Forensische Veld, mogelijkheden en onmogelijkheden
  
• Conceptueel model over recidive risico gericht werken buiten formele forensische zorg
   

Hoe blijf je als organisatie ontwikkelen wanneer veiligheid, regels en controle de boventoon voeren? In deze inspirerende sessie neemt Marga van Dam je mee in de wereld van de politie en het gevangeniswezen, omgevingen waarin fouten grote gevolgen kunnen hebben.

Vanuit haar eigen ervaring laat zij zien dat juist in complexe organisaties ruimte voor vertrouwen, vakmanschap en eigenaarschap het verschil maakt. Met herkenbare praktijkvoorbeelden ontdekt het publiek hoe leiders kunnen sturen op ontwikkeling zonder grip of verantwoordelijkheid te verliezen.

Marga daagt deelnemers uit om anders te kijken naar systemen, patronen en organisatiecultuur. Haar verhaal is eerlijk, scherp en direct toepasbaar voor iedere organisatie die wil vernieuwen zonder de menselijke maat uit het oog te verliezen. De sessie biedt nieuwe inzichten in leiderschap, samenwerking en duurzame verandering.

Leerdoelen:

• Je ontdekt hoe je binnen strakke kaders en complexe organisaties ruimte creëert voor vertrouwen, vakmanschap en eigenaarschap.
  
• Je leert hoe leiderschap kan bijdragen aan duurzame organisatieontwikkeling, zonder veiligheid, kwaliteit of verantwoordelijkheid uit het oog te verliezen.
 

Wat betekent detentie voor de relatie tussen een vader en zijn kind — en waarom is juist die relatie zo doorslaggevend voor welzijn, herstel en re‑integratie? In deze lezing presenteert Angela Verhagen‑Braspennincx, promovenda aan de Open Universiteit op het onderzoek ‘Papa in de Gevangenis’ recente Nederlandse inzichten die laten zien dat vader‑kindrelaties tijdens detentie wél aanwezig zijn, maar in beleid en praktijk nog geen systematische aandacht krijgen. Vanuit een relationeel‑ecologisch perspectief wordt verduidelijkt hoe detentie ingrijpt op verbondenheid, identiteit en ouderschap, en waarom dit een essentieel onderdeel is van zinvolle detentie.

De sessie scherpt de professionele blik op de betekenis en urgentie van deze relaties voor zowel vaders als kinderen, en laat zien waarom erkenning ervan geen ‘bijzaak’ is, maar een noodzakelijke voorwaarde voor verantwoord detentiebeleid.
Daarnaast wordt de rol van het Expertisecentrum K I N D, Ouder & Detentie toegelicht in het vergroten van kennis, bewustwording en professionele handelingsruimte op dit thema. Deze lezing is bedoeld voor professionals die hun perspectief willen verdiepen en begrijpen waarom dit domein niet langer genegeerd kan worden.

Leerdoelen:

• Deelnemers kunnen in de eigen praktijk herkennen en onder woorden brengen waarom de vader‑kindrelatie tijdens detentie een cruciale rol speelt in het welzijn en herstel van zowel vaders als kinderen, en dit inzicht meenemen in dagelijkse afwegingen rondom contact, bejegening en re‑integratie.
• Deelnemers kunnen aangeven hoe zij de kennis en ondersteuning van het Expertisecentrum K I N D kunnen benutten om vader‑kindrelaties binnen hun organisatie bewuster, consistenter én systematischer te ondersteunen, bijvoorbeeld in gesprekken, besluitvorming of samenwerkingen.
   

Veel forensische cliënten kampen met (complexe) financiële problemen. Deze schulden belemmeren re-integratie en verhogen het risico op recidive. Cliënten zelf en forensisch sociaal professionals die hen begeleiden ervaren veel belemmeringen in de aanpak van schulden.
In deze presentatie gaat dr. Gercoline van Beek in op de omvang en aard van schulden onder forensische cliënten, de achtergrond van deze schulden en de samenhang met delictgedrag.

Vervolgens zal ze stilstaan bij de betekenis hiervan voor uitvoering en beleid. Daarbij zoeken we gezamenlijk naar antwoorden op de vraag hoe justitiabelen met schulden zo goed mogelijk kunnen worden geholpen en risico’s kunnen worden beperkt.

 

Hoe voorkomen we dat mensen na detentie of behandeling opnieuw uitvallen of terugkeren in criminaliteit? In deze inspirerende sessie neemt Gertrude Graumans deelnemers mee in de wereld van het forensisch beschermd wonen, een vaak onbekend maar essentieel onderdeel van de Overige Forensische Zorg (OFZ). Aan de hand van praktijkvoorbeelden laat zij zien hoe professionals dagelijks werken aan herstel, maatschappelijke participatie en veiligheid. De sessie biedt inzicht in de omvang en betekenis van de sector, de samenwerking tussen zorg, justitie en gemeenten, en de complexe afwegingen die medewerkers maken tussen nabijheid, begrenzing en risicobeheersing. Daarnaast wordt stilgestaan bij actuele thema's zoals stigma, wonen in de wijk, verschillende rechtsposities binnen één voorziening en het belang van passende huisvesting als fundament voor een succesvolle terugkeer in de samenleving. De presentatie maakt zichtbaar waarom forensisch beschermd wonen een cruciale schakel vormt in het voorkomen van recidive en het realiseren van duurzame maatschappelijke veiligheid.

Leerdoelen:

• Je krijgt inzicht in de rol en betekenis van forensisch beschermd wonen binnen de Overige Forensische Zorg (OFZ) en de bijdrage daarvan aan re-integratie en recidivevermindering.
  
• Je begrijpt welke randvoorwaarden, samenwerkingsvormen en professionele competenties nodig zijn om mensen met een forensische achtergrond succesvol te begeleiden naar herstel, participatie en zelfstandig functioneren in de samenleving.